Tyrannosaurus

Tyrannosaurus rex, Geç Kretase’nin sonunda Kuzey Amerika’da yaşamış tiranozorid bir teropoddur. Kanada ve ABD’de bulunan kemik ve dişlerle bilinir; Jura döneminin Allosaurus’undan farklı zamanda yaşamıştır. Amerikan Doğa Tarihi Müzesi’nden Barnum Brown’ın bulduğu iskelet, adının yerleşmesinde ve vücudunun yeniden oluşturulmasında önemli rol oynamıştır. O dönemde Kuzey Amerika’nın kıyıları bugünkünden farklıydı; modern yer adlarını buluntu konumunu belirten referanslar olarak okuyun.

Büyük baş, derin sağlam çene, kalın dişler, vücudu taşıyan arka bacaklar ve uzun kuyruk başlıca özelliklerdir. Ön uzuvlar vücuda göre küçüktür; elde iki ana parmak vardır. Birleştirilmiş iskelet sergisinde kuyruğun arkaya uzanarak gövdeyi dengelemesi incelenebilir. Boyut büyüme aşamasına ve örneğe göre değişir; yeniden oluşturulan kaslar ve vücut ağırlığı doğrudan ölçülmüş değerler değildir. Deri izleri bilinse de bütün vücut rengi ve her bölgenin örtüsü kesinleşmiş değildir.

Isırık izli kemikler ve fosilleşmiş dışkılar başka hayvanları yediğinin kanıtıdır. Bu verilerle avlanma ve leşten yararlanma birlikte araştırılır; hep tek yöntemle beslendiği söylenmez. Aynı türün kemiğindeki ısırık izleri bireyler arası teması gösterir, fakat nedenini doğrudan kaydetmez. Koku ve görme duyuları kafatası iç yapısı ve yaşayan hayvanlarla karşılaştırılarak araştırılır. Filmlerdeki gibi belirli stratejiyle grup hâlinde kovalamayı, gözlenmiş olgulardan ayırmak gerekir.

Fosilin bulunduğu tortul tabaka ve birlikte bulunan bitki ile hayvanlar, dönemin çevresini yorumlamaya ipucu verir. Sergi iskeletinde asıl fosili, kopyalanmış parçaları ve bulunmadığı için tamamlanmış bölümleri ayırmak, araştırma sürecini anlamayı kolaylaştırır. Yaşayan Tyrannosaurus fotoğrafı yoktur; bu sayfanın görselleri de örnek veya bilimsel rekonstrüksiyon olarak okunmalıdır. Sesi, deri rengi ve olağan mizacı yalnızca kemiklerden bütünüyle bilinemez. Soyu tükenmiş hayvanın yaşamını ev hayvanı yetiştirme koşullarıyla anlatmayın.