Dinozaury
Deinonych
Deinonychus
Klasyfikacja i nazwa naukowa: Deinonychus antirrhopus
Data sprawdzenia źródeł:
Teropod poznawany dzięki dużemu pazurowi stopy i ogonowi pomagającemu utrzymać równowagę
Deinonych, wyróżniający się dużym pazurem stopy i ogonem związanym z równowagą, jest teropodem z rodziny dromeozaurów. Badania tego zwierzęcia odegrały ważną rolę w poznawaniu pokrewieństwa dinozaurów i ptaków.
Pochodzenie i rozmieszczenie
Wczesna kreda · Ameryka Północna
- Deinonychus antirrhopus
- Wymarłe zwierzę badane na podstawie skamieniałości
- Odróżniaj rekonstrukcję od dowodów

Okaz kopalny lub szkielet
Materiał wystawowy przedstawiający skamieniałości lub szkielet deinonycha. Ekspozycja może zawierać repliki albo uzupełnione części i nie jest zdjęciem żywego osobnika.
Źródło: Jonathan Chen · Materiał źródłowy: Deinonychus_FMNH.jpg · CC BY-SA 4.0
1. Klasyfikacja, odkrycie i kontekst epoki
Deinonych jest teropodem z rodziny dromeozaurów. Jego badania odegrały ważną rolę w poznawaniu pokrewieństwa między dinozaurami a ptakami.
Ten dromeozaur żył we wczesnej kredzie w Ameryce Północnej. Badania nad nim pomogły zmienić dawny obraz dinozaurów jako zwierząt wyłącznie powolnych i ociężałych. Należy do grupy bliskiej welociraptorowi, ale jest odrębnym rodzajem o innych rozmiarach i obszarze występowania. Częściowego wzorowania filmowego welociraptora na tym zwierzęciu nie należy mylić z rzeczywistą klasyfikacją.
2. Wygląd i rozpoznawanie
Wyróżniają go duży zakrzywiony pazur stopy, długi ogon i chwytne kończyny przednie.
Duży pazur drugiego palca stopy miał budowę pozwalającą unosić go niezależnie od pozostałych palców. Długi, częściowo usztywniony ogon wiąże się z funkcją utrzymywania równowagi wskazaną w nazwie. Aby zrozumieć zakres ruchów, trzeba rozpatrywać razem palce, ramiona oraz różne stawy stóp. Rekonstrukcje z piórami korzystają z danych o bliskich krewnych; nie zachowały się bezpośrednio kolory wszystkich części ciała.
3. Podstawy wnioskowania o ekologii
Jest interpretowany jako mięsożerca. Dokładne zastosowanie pazurów i możliwość polowań grupowych pozostają przedmiotem różnych hipotez, a nie pewnym zachowaniem znanym z filmów.
Zęby i kości znalezione w pobliżu dużych roślinożernych dinozaurów dostarczają wskazówek o zależnościach pokarmowych. Obecność kilku osobników w jednym miejscu nie dowodzi automatycznie współpracy podobnej do współdziałania dzisiejszych wilków. Kłucie lub przytrzymywanie pazurem stopy także należą do hipotez o jego funkcji. Ruchy dopuszczane przez kości, rzeczywista kolejność działań i podział ról w grupie mają różny poziom oparcia w dowodach.
4. Ograniczenia zapisu kopalnego i rekonstrukcji
Porównuj budowę ciała z grupami pokrewnymi. Nie jest to dinozaur opancerzony; w rekonstrukcjach szkieletu i upierzenia odróżniaj zaobserwowane dowody od wnioskowania.
Porównanie szkieletu z budową spokrewnionych ptaków pomaga rozumieć razem ramiona, nogi i ogon. Nie oznacza jednak przenoszenia na tego dinozaura wszystkich zachowań współczesnego gatunku ptaka. Czytaj podpisy okazów, replik i rekonstrukcji całego ciała, aby ustalić, co przedstawia każdy materiał. Ilustracje na tej stronie objaśniają dowody kopalne, a nie są zdjęciami żywego osobnika.
Dowody i źródła
- Natural History Museum — Deinonychus
Klasyfikacja, pochodzenie, wygląd i ekologia
- UC Museum of Paleontology — Dinozaury teropody
Porównanie szkieletów teropodów i ich pokrewieństwo ewolucyjne z ptakami