Andere zoogdieren
Orka
Orca (Killer Whale)
Indeling en wetenschappelijke naam: Orcinus orca
Bronnen gecontroleerd:
Familie, leren en per populatie verschillende prooien bij de orka
De orka, ook zwaardwalvis genoemd, is een zeezoogdier dat taxonomisch tot de dolfijnenfamilie behoort.
Oorsprong en verspreiding
Oceanen wereldwijd; verspreiding en voedsel verschillen per populatie
- Dolfijnenfamilie
- Zeezoogdier
- Familiegroepen
- Voedsel per populatie

Referentiefoto
Documentaire foto van orka’s. Vergelijk de kleur en vorm van de dieren met de identificatiekenmerken in de tekst.
Bron: Robert Pittman · Oorspronkelijk materiaal · Public domain
1. Indeling, oorsprong en leefgebied
De orka, ook zwaardwalvis genoemd, is een zeezoogdier dat taxonomisch tot de dolfijnenfamilie behoort. Hij komt in vele zeeën voor, maar niet alle populaties hebben dezelfde levenswijze. Populaties die vooral vis eten en populaties die onder meer zeezoogdieren eten, kunnen ook verschillen in verplaatsingen, geluiden en sociale relaties. Onderzoek naar classificatie en ecotypen gaat door; maak van gegevens over één regionale populatie daarom geen wereldwijde standaard. Een foto waarop alleen de rugvin boven water zichtbaar is, toont slechts één moment uit een veelomvattend onderwaterleven. Bedreigingen en aantallen van een bepaalde Noord-Pacifische populatie zijn niet rechtstreeks van toepassing op orka’s in andere zeegebieden.
2. Uiterlijk en herkenning
Kenmerkend zijn het contrasterende zwart-witte lichaam, de lichte vlek achter het oog en de grote rugvin. De rugvin van volwassen mannetjes is doorgaans groot en rechtopstaand, maar de vorm verschilt met geslacht en groeistadium. Rugvin en de tekening erachter worden voor individuele herkenning gebruikt; daarbij telt ook de opnamehoek. Het dier zwemt door de staartvin op en neer te bewegen en ademt aan het oppervlak. Beschrijf dus geen zijwaartse staartslag en kieuwademhaling zoals bij vissen. Leg de lichaamskleur en hoofdverhoudingen van één populatie niet vast als de onveranderlijke vorm van alle orka’s en beoordeel emoties of algehele gezondheid niet alleen op grond van de rugvin.
3. Gedrag en leefwijze
Orka’s wisselen via geluid informatie uit en onderzoeken hun omgeving en prooi met echolocatie. Welke prooien worden gevangen en hoe dat gebeurt, hangt sterk samen met aangeleerde gewoonten en tradities van de populatie; niet iedere populatie eet alle dieren waarvan bekend is dat orka’s ze eten. Sommige behouden langdurige familiebanden, andere hebben een andere sociale structuur. Jongen groeien op in contact met de moeder en andere dieren en leren verplaatsings- en voedselgedrag. Een indrukwekkend fragment van gezamenlijke jacht mag niet worden veralgemeniseerd tot een techniek die de hele soort voortdurend toepast. Ook een sprong boven het oppervlak kan afhankelijk van de context op verschillende manieren worden uitgelegd.
4. Waarneming, bescherming en verzorging
Bescherming vraagt een specifieke beoordeling van bedreigingen per populatie, zoals voedselafname, vervuilende stoffen, scheepslawaai en contact met schepen. Men moet weten of een bepaalde populatie van vis afhankelijk is om te begrijpen waarom minder vis belangrijk is. Observatievaartuigen volgen de geldende regels voor afstand en snelheid en blokkeren geen verplaatsingsroutes. Het van geluid afhankelijke onderwaterleven verdient uitleg, ook als het niet zichtbaar is op foto’s. Stel gedrag in een voorziening niet voor alsof het dezelfde context heeft als verplaatsingen van wilde families, en ken geen regionaal ecotype toe als de precieze populatie onbekend is. Vermeld bij het aanhalen van actuele classificaties of beoordelingen steeds regio en datum van de gegevens.
Onderbouwing en bronnen
- Animal Diversity Web — Orcinus orca
Classificatie, verspreiding, uiterlijk, voedsel en voortplantingsgedrag
- NOAA Fisheries — Orka
Voedsel, sociale relaties, verspreiding en bedreigingen van orkapopulaties